logo
       
Aleksandra. Rzecz o Piłsudskim / Sylwia Chutnik
MIEJSCE:
Narodowy Stary Teatr / Scena Kameralna
CZAS:
8 grudnia 2011 (czwartek) godz. 17.00
Opowieść koncentruje się na drugiej małżonce marszałka Józefa Piłsudskiego, Aleksandrze z domu Szczerbińskiej. Ukazuje ją nie tylko jako żonę najważniejszego polityka Dwudziestolecia Międzywojennego, ale i kobietę o rewolucyjnej przeszłości, która w swoich działaniach nie stroniła od przemocy. Po ślubie nadal zaangażowana była w działania społeczne i polityczne. Znana była jako orędowniczka udziału kobiet w wojsku oraz zdobycia przez nich praw wyborczych. Na jej postawę nakładał się również obraz przykładnej pani domu i matki dwójki córek.
Pierwsze sceny ukazują wir rewolucyjnych zdarzeń, w które zaangażowana była Aleksandra. Przechowywanie materiałów wybuchowych, zamachy i ćwiczenia
w strzelaniu. Do tego zjazdy, dyskusje, w których brał udział Józef. Wtedy jeszcze związany z pierwszą żoną, ale podkochujący się w Aleksandrze. Ta zajęta jest działaniem politycznym, w jej zachowaniu odzwierciedla się mit Polki jako Niepodległości - symbolika opiera się o książkę Marii Janion Kobiety i duch inności. Pełno w niej odniesień do mitu Polki jako heroicznej bohaterki z rozwianym włosem w stylu Emilii Plater. Dodatkowo wprowadzenie kilku bohaterek - towarzyszek broni pokaże wzajemne relacje między walczącymi kobietami i specyficzne siostrzeństwo między nimi.
Obraz Aleksandry jest nieco wykrzywiony - w tle gra muzyka współczesnych kobiecych zespołów punkowych (albo wyrafinowana muzyka klawesynowa), ale w tekście dużo jest mowy potocznej pomieszanej ze wzniosłymi ideami. Z jednej strony ironiczny portret rebel girl, z drugiej odwieczne pytanie o używanie przemocy i mit przewrotu, który tak bardzo lubi każdy Polak. Powstanie, bunt, zsyłka i wojna. Co z tego może być przechwycone przez kobietę walczącą o zmiany, ale również o swoje życie? Co tak naprawdę chce się zmienić wysadzając tory pod pociągiem?
Kolejne sceny pokazują narodziny córek i rozwarstwienie sfery publicznej (działanie polityczne) i prywatnej (domowe pielesze, połóg uniemożliwiający pójście na wiec, wieczny wybór bycia aktywną i bycia opiekunką w jednym czasie). Motyw wyboru w kontekście matki nie jest eksplorowany przez kulturę ponieważ zbytnio kojarzy się z powinnością i powołaniem kobiety do bycia matką. Z drugiej Aleksandra, jako zadeklarowana feministka, chce nadal stanowić o swojej podmiotowości. Przez cały czas ważna jest również figura Marszałka Piłsudskiego pojawiającego się początkowo jako Superman, aby powoli zamieniać się Legendarnego Wąsacza. Z całym legendarnym bagażem - atrybutem polskości: kasztanka, szabelka, medale. Ale czy pomagają one w sprzątaniu w domu i opiece nad dziećmi? Kolejne sceny dotyczyć będą rodzinnej schedy jaką po Aleksandrze Piłsudskiej przejęła jej córka i wnuczka. Z tego punktu rodzi się historia ról kobiet, ich miejsca w historii, kulturze i ich miejsca przy mężczyznach, mężach, zarówno w perspektywie historycznej jak również indywidualnej. Spektakl jest planowany jako współczesny melodramat, odwołujący się do tradycji gatunku, jak również wykorzystujący narzędzie współczesnego języka teatralnego, co powinno przyczynić się do emancypacji tego gatunku.

Sylwia Chutnik, Marcin Liber
 
 
Producent: Teatr Dramatyczny im. J. Szaniawskiego w Wałbrzychu, Teatr Łaźnia Nowa, Międzynarodowy Festiwal Teatralny Boska Komedia  
 
Fotosy  
Powrót